Braaksel
Braken is het geforceerd uitstoten van de maaginhoud via de mond. Het is een actieve, gecoördineerde reflex die wordt gecontroleerd door het braakcentrum van de hersenen, dat de samentrekking van de buikspieren, het middenrif en de maag coördineert terwijl de slokdarm vrijkomt. Braken is een beschermend mechanisme dat is ontworpen om het lichaam te ontdoen van ingenomen gifstoffen of ziekteverwekkers. Net als misselijkheid kan het worden veroorzaakt door gastro-intestinale infecties, reisziekte, voedingsfouten, chemische onevenwichtigheden of verhoogde intracraniale druk. Omdat braken een snel verlies van vocht en essentiële mineralen (elektrolyten) veroorzaakt, is uitdroging de voornaamste zorg, vooral als braken frequent of langdurig plaatsvindt.
Hoe het symptoom aanvoelt:
Braken wordt doorgaans voorafgegaan door een sterke golf van misselijkheid, verhoogde speekselvloed, zweten en snelle ademhaling. De fysieke handeling omvat kokhalzen (kokhalzen), waarbij de borst- en buikspieren herhaaldelijk samentrekken. Wanneer braken optreedt, wordt de maaginhoud met kracht verdreven. Daarna kunt je tijdelijk verlichting van de misselijkheid ervaren, maar je kunt zich ook uitgeput en duizelig voelen en last krijgen van keelpijn of pijnlijke buikspieren als gevolg van lichamelijke inspanning.
Mogelijke veelvoorkomende oorzaken
Virale gastro-enteritis (darmvirus)
Veelvoorkomende virussen zoals het norovirus infecteren de wanden van de maag en de darmen, veroorzaken ontstekingen en activeren de braakreflex van de hersenen om virusdeeltjes te verdrijven.
Mogelijk als het braken plotseling optreedt, gepaard gaat met waterige diarree, lichte koorts en buikkrampen, en binnen 1 tot 2 dagen verdwijnt.
Wacht 30 tot 60 minuten na het braken en probeer dan kleine slokjes water of een elektrolytoplossing. Raadpleeg je arts als je de vloeistoffen 24 uur lang niet binnen kunt houden.
Voedselvergiftiging (voedselvergiftiging)
Inname van voedsel dat besmet is met bacteriële toxines (zoals die van stafylokokken). De gifstoffen irriteren de maagzenuwen en sturen onmiddellijke noodsignalen naar de hersenen.
Mogelijk als braken abrupt begint binnen 1-6 uur na het eten van besmet voedsel, vaak gepaard gaand met ernstige maagkrampen en diarree.
Rust en drink vloeistoffen zoals wordt verdragen. Zoek medische hulp als je ernstige buikpijn, hoge koorts of bloedbraken heeft.
Reisziekte (bewegingsziekte)
Een conflict tussen sensorische signalen: De ogen, het binnenoor en de sensorische zenuwen sturen tegenstrijdige informatie naar de hersenen over beweging (bijvoorbeeld in een rijdende auto zitten tijdens het lezen).
Mogelijk als braken optreedt tijdens of direct na een reis (auto, boot, vliegtuig), gepaard gaand met koud zweet, duizeligheid en hoofdpijn.
Staar naar een vast punt aan de horizon, adem frisse lucht in of gebruik medicijnen tegen wagenziekte voordat je vertrekt. Raadpleeg een arts bij chronische reisziekte.
Alarmsignalen voor noodgevallen
Als je een of meer van de volgende alarmsignalen ervaart, neem dan onmiddellijk contact op met de hulpdiensten of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp:
- Braken met bloed of donker materiaal dat lijkt op koffiedik
- Braken gepaard gaande met nekstijfheid, hoge koorts en gevoeligheid voor licht
- Braken gepaard gaande met ernstige, plotselinge of plaatselijke buikpijn
- Tekenen van ernstige uitdroging: langer dan 8 uur niet plassen, extreme duizeligheid of verwarring
- Braken na een recente klap op het hoofd of hoofdtrauma
- Braken gepaard gaande met pijn op de borst, kortademigheid of pijn die uitstraalt naar de kaak of arm
Tips voor zelfcontrole en observatie
- Noteer de frequentie van de braakaanvallen en wat er werd uitgestoten (bijvoorbeeld voedsel, heldere vloeistof, gal).
- Houd de tijd bij sinds je voor het laatst vocht binnen kon houden.
- Houd de frequentie en kleur van het plassen in de gaten (lichtgeel is een goed teken; donkergeel of oranje duidt op uitdroging).
- Noteer eventuele andere symptomen zoals koorts, diarree, buikpijn of hoofdpijn.
Vragen om aan je arts te stellen
- Wanneer begon het braken en hoe vaak heeft je overgegeven?
- Kunt je kleine slokjes vloeistof minimaal 30 minuten vasthouden?
- Heeft je bloed of donker materiaal in je braaksel opgemerkt?
Veelgestelde vragen
Eet of drink niets gedurende 30 tot 60 minuten na het braken, zodat je maag kan rusten. Zodra hij gekalmeerd is, begint je elke 10 tot 15 minuten met kleine slokjes (een theelepel of eetlepel) heldere vloeistoffen zoals water of orale rehydratatieoplossingen. Indien getolereerd, verhoog geleidelijk de hoeveelheid. Na 12 tot 24 uur zonder braken kunt je milde voedingsmiddelen proberen, zoals crackers, toast, rijst of appelmoes.
Ja. In sommige gevallen kunnen braken en misselijkheid atypische symptomen van een hartaanval zijn, vooral bij vrouwen, oudere volwassenen en mensen met diabetes. Bovendien kan een plotselinge, ernstige stijging van de bloeddruk (hypertensieve crisis) de intracraniale druk verhogen, wat hoofdpijn, duizeligheid en braken kan veroorzaken. Als dit gepaard gaat met pijn op de borst, kortademigheid of gevoelloosheid, neem dan onmiddellijk contact op met de hulpdiensten. Als je ernstige, plotselinge of zorgwekkende symptomen ervaart, neem dan contact op met je plaatselijke hulpdienst. In Nederland en de Europese Unie is het alarmnummer 112. Ben je in een ander land, gebruik dan het lokale alarmnummer.
Als je ernstige, plotselinge of zorgwekkende symptomen ervaart, neem dan contact op met je plaatselijke hulpdienst. In Nederland en de Europese Unie is het alarmnummer 112. Ben je in een ander land, gebruik dan het lokale alarmnummer. Je moet naar de spoedeisende hulp gaan voor uitdroging als je niet kunt staan zonder dat je zich erg duizelig of flauw voelt, als je langer dan 8 uur niet heeft geplast, als je verwardheid of extreme lethargie ervaart, als je een snelle hartslag heeft, of als je geen vloeistof binnen kunt houden ondanks het proberen van kleine slokjes gedurende een periode van 24 uur.
