Diarree
Diarree wordt gekenmerkt door ongewoon vloeibare, waterige of frequente ontlasting (meestal drie of meer keer op één dag). Het treedt op wanneer de darm niet genoeg vocht opneemt of te veel afscheidt, waardoor de ontlasting te snel door het spijsverteringskanaal gaat. Diarree is een zeer veel voorkomend symptoom dat acuut (enkele dagen aanhoudt) of chronisch (enkele weken aanhoudt). De meeste acute gevallen worden veroorzaakt door tijdelijke infecties van virale, bacteriële of parasitaire oorsprong, of door veranderingen in het voedingspatroon. Chronische diarree kan echter een teken zijn van inflammatoire darmaandoeningen, voedselintolerantie of het prikkelbaredarmsyndroom. Het belangrijkste risico dat gepaard gaat met diarree is uitdroging, waardoor het monitoren van de vochtinname essentieel is.
Hoe het symptoom aanvoelt:
Diarree manifesteert zich met losse, vloeibare ontlasting, vergezeld van een dringende en soms oncontroleerbare behoefte aan stoelgang. Het wordt vaak voorafgegaan of gaat gepaard met krampen, een opgeblazen gevoel of borborygmi (darmgeluiden) in de onderbuik. Je kunt ook lichte misselijkheid, een gevoel van onvolledige lediging en algemene zwakte ervaren. Indien veroorzaakt door een infectie, kan dit gepaard gaan met lichte koorts, koude rillingen en spierpijn.
Mogelijke veelvoorkomende oorzaken
Virale of bacteriële infectie (gastro-enteritis)
Ziekteverwekkers uit besmet voedsel of water, of uit nauw contact met een geïnfecteerde persoon, dringen de darmwand binnen, waardoor de normale vochtopname wordt verstoord en de afscheiding van overtollig vocht wordt veroorzaakt.
Mogelijk als de diarree plotseling begint, waterig is en gepaard gaat met maagkrampen, lichte koorts of misselijkheid.
Drink veel vloeistoffen die elektrolyten bevatten. Neem contact op met je arts als de diarree bij volwassenen langer dan twee dagen aanhoudt of als er tekenen van uitdroging optreden.
Voedseltriggers of -intoleranties
Onvermogen om bepaalde stoffen goed te verteren, zoals lactose (melksuiker) of kunstmatige zoetstoffen (sorbitol), die overtollig water in de darmen zuigen, of de consumptie van zeer gekruid of vet voedsel.
Mogelijk als dunne ontlasting optreedt binnen een paar uur na het eten van specifiek voedsel (zoals zuivelproducten of suikervrij snoep) en verdwijnt zodra dat voedsel wordt vermeden.
Houd een voedingsdagboek bij om triggerfoods te identificeren en te elimineren. Raadpleeg een arts of voedingsdeskundige als de symptomen aanhouden of als je je dieet aanzienlijk beperkt.
Bijwerkingen van medicijnen
Sommige medicijnen, met name antibiotica, kunnen de natuurlijke balans van nuttige bacteriën in je darmen veranderen, waardoor schadelijke bacteriën kunnen gedijen of de darmmotiliteit kunnen worden beïnvloed.
Mogelijk als diarree binnen een paar dagen na inname van een nieuw medicijn begint, vooral tijdens of na antibioticatherapie.
Stop niet met het innemen van voorgeschreven medicijnen zonder eerst je arts te raadplegen. Een zorgverlener kan indien nodig wijzigingen in de therapie of het gebruik van probiotica aanbevelen.
Alarmsignalen voor noodgevallen
Als je een of meer van de volgende alarmsignalen ervaart, neem dan onmiddellijk contact op met de hulpdiensten of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp:
- Diarree die bloed of etter bevat of een zwart, teerachtig uiterlijk heeft
- Diarree gepaard gaande met hoge koorts (boven 38,9°C of 102°F)
- Ernstige, aanhoudende buikpijn die na de ontlasting niet verbetert
- Tekenen van ernstige uitdroging: extreme dorst, droge mond, weinig of geen plassen, donkere urine, verwarring of duizeligheid
- Diarree die na 48 uur (of 24 uur bij kinderen) niet verbetert
- Diarree bij een persoon met een verzwakt immuunsysteem of met een chronische ziekte
Tips voor zelfcontrole en observatie
- Registreer de frequentie, consistentie en kleur van je stoelgang.
- Houd je hydratatiestatus in de gaten: houd bij hoeveel vloeistoffen je drinkt en hoe vaak je plast.
- Let op of je koorts, buikpijn of bloed in je ontlasting heeft.
- Houd een lijst bij van alle voedingsmiddelen, dranken en medicijnen die zijn geconsumeerd in de 24 uur voordat de symptomen begonnen.
Vragen om aan je arts te stellen
- Hoeveel vloeibare ontlasting heeft je per dag en hoe ziet deze eruit?
- Bent je onlangs naar het buitenland gereisd, heeft je rauw of onvoldoende verhit voedsel geconsumeerd of bent je blootgesteld aan iemand met soortgelijke symptomen?
- Heeft je onlangs antibiotica gebruikt of bent je met nieuwe medicijnen begonnen?
Veelgestelde vragen
Antibiotica zijn ontworpen om schadelijke bacteriën te doden, maar ze vernietigen ook de nuttige bacteriën die de darmen bevolken. Deze verandering van de darmmicrobiota kan de spijsvertering belemmeren, het vermogen van de darm om water te absorberen verminderen en soms de proliferatie van opportunistische bacteriën zoals Clostridioides difficile (C. diff) mogelijk maken, waardoor diarree ontstaat.
Het BRAT-dieet is een Engelse afkorting voor Bananas, Rice, Apple (puree) en Toast. Dit zijn lichte, vezelarme voedingsmiddelen die gemakkelijk verteerbaar zijn. Hoewel het voor een korte periode nuttig kan zijn om geleidelijk weer te gaan eten, adviseren deskundigen nu om een normaal, uitgebalanceerd dieet te hervatten zodra je daartoe in staat bent, omdat het BRAT-dieet de voedingsstoffen, eiwitten en vetten mist die nodig zijn om de genezing te bevorderen.
Drink vloeistoffen die water, zouten en eenvoudige suikers bevatten, zoals orale rehydratatieoplossingen (ORS), isotone dranken, bouillon of verdunde sappen. Vermijd grote hoeveelheden gewoon water, omdat dit de verloren elektrolyten niet aanvult. Vermijd ook cafeïne, alcohol en zeer suikerhoudende dranken, die diarree kunnen verergeren.
