Maagzuur
Maagzuur (of brandend maagzuur) is een veel voorkomend spijsverteringssymptoom dat wordt gekenmerkt door een branderig gevoel of pijn op de borst, net achter het borstbeen. Ondanks de Engelse naam 'maagzuur' heeft het geen relatie met het hart. Het wordt veroorzaakt door het terugvloeien van maagzuur naar de slokdarm, de buis die de mond met de maag verbindt. De slokdarm mist de beschermende bekleding die de maag heeft, dus de zure vloeistof irriteert en ontsteekt de slokdarmweefsels, waardoor pijn ontstaat. Hoewel af en toe brandend maagzuur vaak voorkomt en meestal onschadelijk is, kan frequent brandend maagzuur (meer dan twee keer per week voorkomen) een teken zijn van gastro-oesofageale refluxziekte (GORZ) en vereist professionele medische evaluatie.
Hoe het symptoom aanvoelt:
Maagzuur wordt gevoeld als een branderig gevoel in de borst dat meestal achter het borstbeen begint en zich kan uitstrekken tot aan de keel. Het komt vaak voor kort na het eten van een maaltijd, vooral tijdens het liggen, voorover leunen of sporten. Je kunt een zure, bittere of zure smaak achter in je mond ervaren, moeite hebben met slikken of het gevoel hebben dat voedsel in je keel blijft steken. Het ongemak kan enkele minuten tot enkele uren duren.
Mogelijke veelvoorkomende oorzaken
Gastro-oesofageale reflux (zure reflux)
De onderste slokdarmsfincter (LES) – een spierring die fungeert als een klep tussen de slokdarm en de maag – raakt verzwakt of komt op ongepaste wijze vrij, waardoor maagzuur een back-up kan maken.
Het treedt op als het brandende gevoel in de borstkas optreedt na het eten, gepaard gaat met een zure smaak in de mond en erger wordt als je voorover buigt of gaat liggen.
Voedings- en levensstijltriggers
Sommige voedingsmiddelen geven SEI vrij, verhogen de zuurproductie of vertragen de maaglediging, terwijl levensstijlfactoren zoals roken, zwaarlijvigheid of strakke kleding de druk op de maag verhogen.
Het komt voor als brandend maagzuur direct verband houdt met het eten van gekruid, vet of zuur voedsel, het nemen van alcohol of cafeïne, roken of het dragen van te strakke gordels.
Breng veranderingen in levensstijl aan en volg je triggers. Neem contact op met een arts als de symptomen ondanks veranderingen in het voedingspatroon aanhouden.
Hiatale hernia
Een aandoening waarbij het bovenste deel van de maag door de middenrifspier omhoog in de borstholte duwt, waardoor de SEI niet goed kan sluiten.
Het komt voor als je last heeft van chronisch en frequent brandend maagzuur, oprispingen van voedsel, een opgeblazen gevoel en slikproblemen, vooral na grote maaltijden.
Raadpleeg een zorgverlener. Een hiatale hernia vereist diagnose via beeldvorming en kan worden behandeld met medicijnen of, in ernstige gevallen, met een operatie.
Alarmsignalen voor noodgevallen
Als je een of meer van de volgende alarmsignalen ervaart, neem dan onmiddellijk contact op met de hulpdiensten of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp:
- Pijn op de borst die verpletterend, beklemmend aanvoelt of uitstraalt naar je arm, nek, kaak of rug (kan duiden op een hartinfarct)
- Brandend maagzuur gepaard gaande met kortademigheid, duizeligheid of zweten
- Moeite met slikken (dysfagie) of pijn bij het slikken (odynofagie)
- Bloed braken of donker materiaal dat lijkt op koffiedik, of zwarte, teerachtige ontlasting
- Onverklaarbaar en onvrijwillig gewichtsverlies geassocieerd met aanhoudend brandend maagzuur
- Chronisch brandend maagzuur dat jaren aanhoudt, of dat niet reageert op vrij verkrijgbare maagzuurremmers
Tips voor zelfcontrole en observatie
- Noteer de datum, tijd en ernst van elke episode van brandend maagzuur.
- Registreer alle voedingsmiddelen en dranken die zijn geconsumeerd voordat het brandend maagzuur triggers begon te identificeren.
- Houd de tijd bij tussen je laatste maaltijd en het tijdstip waarop je naar bed ging of ging liggen.
- Let op of je klachten worden beïnvloed door je slaaphouding (bijvoorbeeld hoofdeinde omhoog versus bed plat).
- Noteer welke maagzuurremmers zijn ingenomen en hoe snel deze verlichting gaven.
Vragen om aan je arts te stellen
- Hoe vaak heb je last van brandend maagzuur en wordt je 's nachts wakker?
- Heb je moeite of pijn bij het doorslikken van voedsel?
- Gaan je klachten gepaard met kortademigheid, zweten of uitstralende pijn naar je arm?
Veelgestelde vragen
Dit kan erg moeilijk zijn omdat de slokdarm en het hart vergelijkbare zenuwbanen delen. Over het algemeen is brandend maagzuur een branderig gevoel dat verergert na de maaltijd of tijdens het liggen, vaak met een zure smaak. Een hartaanval veroorzaakt doorgaans een verpletterende druk of benauwdheid op de borst, kortademigheid, koud zweet, duizeligheid en pijn die uitstraalt naar de linkerarm, nek of kaak. Neem bij twijfel onmiddellijk contact op met je plaatselijke hulpdienst. Bij ernstige, plotselinge of zorgwekkende symptomen neem je contact op met de lokale spoedhulp. In Nederland en de Europese Unie is het alarmnummer 112. Ben je in een ander land, gebruik dan het lokale alarmnummer.
De belangrijkste veranderingen zijn onder meer: het eten van kleinere, frequentere maaltijden; vermijd liggen gedurende ten minste 3 uur na het eten; til het hoofdeinde van het bed 15-20 cm op; een gezond gewicht behouden; vermijd strakke kleding in de taille; stoppen met roken; en beperk triggervoedsel zoals cafeïne, alcohol, chocolade, munt en pittige of vette gerechten.
GERD staat voor Gastro-oesofageale Refluxziekte. Het is een chronische, ernstigere vorm van zure reflux die meer dan twee keer per week voorkomt of een ontsteking van de slokdarm veroorzaakt. De diagnose wordt gesteld door een arts op basis van een voorgeschiedenis van symptomen, maar kan worden bevestigd met tests zoals bovenste endoscopie, 24-uurs pH-meting of slokdarmmanometrie.
