Gewrichtspijn
Gewrichtspijn, of artralgie, verwijst naar ongemak, pijn of gevoeligheid in een van de gewrichten van het lichaam, de verbindingspunten waar twee of meer botten (zoals de knieën, heupen, schouders, ellebogen en vingers) samenkomen. Gewrichtspijn is een zeer veel voorkomend symptoom dat kan worden veroorzaakt door letsel, slijtage, ontsteking of infectie. Het kan een enkel gewricht (monarticulair) of meerdere gewrichten (polyarticulair) aantasten en kan variëren van milde stijfheid tot ernstige, invaliderende pijn. Het begrijpen van het patroon van gewrichtspijn (of deze nu acuut of chronisch, inflammatoir of mechanisch is) is van cruciaal belang voor het beheersen van de symptomen en het voorkomen van gewrichtsschade op de lange termijn.
Hoe het symptoom aanvoelt:
Gewrichtspijn kan zich uiten in de vorm van een doffe, aanhoudende pijn of een plotselinge, scherpe pijn bij het bewegen van het gewricht. Het gewricht kan stijf aanvoelen, vooral in de ochtend of na perioden van inactiviteit, en kan een verminderd bewegingsbereik hebben. Je kunt zwelling, warmte, roodheid of gevoeligheid rond het gewricht opmerken. Sommige mensen ervaren een krakend, klikkend of wrijvend gevoel (crepitus) wanneer ze het gewricht bewegen, of een gevoel van instabiliteit of geven.
Mogelijke veelvoorkomende oorzaken
Artrose (slijtage artritis)
Een degeneratieve gewrichtsziekte waarbij het beschermende kraakbeen dat de uiteinden van botten bekleedt na verloop van tijd wegslijt, waardoor wrijving tussen de botten en milde ontstekingen ontstaat.
Het treedt op als de pijn chronisch is, verergert na inspanning of aan het eind van de dag, gepaard gaat met ochtendstijfheid die minder dan 30 minuten aanhoudt en de gewichtdragende gewrichten (knieën, heupen) of vingers aantast.
Focus op low-impact oefeningen, gewichtsbeheersing en gewrichtsbescherming. Raadpleeg een huisarts of reumatoloog voor een behandelplan voor de lange termijn.
Gewrichtsverstuiking of spanning (letsel van zacht weefsel)
Rekken of scheuren van de ligamenten (verstuiking) of pezen/spieren (spanning) rond het gewricht, meestal als gevolg van plotseling draaien, vallen of herhaaldelijk overmatig gebruik.
Het treedt op als de pijn plotseling begint na een blessure, inspanning of val, vergezeld van plaatselijke zwelling, blauwe plekken en moeite met het dragen van gewicht.
Pas de R.I.C.E. protocol. (Rust, ijs, compressie, hoogte). Ga naar een arts als je het gewricht niet kunt belasten of als de zwelling ernstig is.
Jicht (urinezuurartritis)
Een vorm van inflammatoire artritis die wordt veroorzaakt door de kristallisatie van urinezuur in gewrichtsvloeistof, wat leidt tot plotselinge en intense ontstekingsaanvallen.
Het treedt op als de pijn plotseling begint (vaak 's nachts), extreem hevig is en ernstige hitte, roodheid en zwelling van het gewricht (meestal de grote teen) veroorzaakt.
Ga naar een arts voor een juiste diagnose en voor medicijnen om de urinezuurspiegels te verlagen. Rust en til het gewricht op, en drink veel water.
Alarmsignalen voor noodgevallen
Als je een of meer van de volgende alarmsignalen ervaart, neem dan onmiddellijk contact op met de hulpdiensten of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp:
- Gewrichtspijn gepaard gaand met hoge koorts, koude rillingen of onverklaarbaar zweten
- Een gewricht dat warm, gezwollen, ernstig rood en extreem pijnlijk is bij aanraking (vermoedelijke septische artritis)
- Onvermogen om het gewricht te bewegen of enig gewicht op het ledemaat te dragen
- Gewrichtspijn na een trauma met grote impact, met zichtbare misvorming of blootstelling van het bot
- Gewrichtspijn gepaard gaand met onverklaarbaar gewichtsverlies of huiduitslag
- Ernstige gewrichtspijn in meerdere gewrichten die van het ene gewricht naar het andere migreert
Tips voor zelfcontrole en observatie
- Let op welke gewrichten pijnlijk zijn en of de pijn slechts aan één kant van het lichaam zit of aan beide kanten (symmetrisch).
- Registreer wanneer de gewrichtsstijfheid het ergst is en hoe lang deze aanhoudt (bijvoorbeeld minuten versus uren).
- Houd activiteiten in de gaten die de pijn verbeteren (bijvoorbeeld zachte bewegingen) of verergeren (bijvoorbeeld traplopen).
- Houd eventuele tekenen van zwelling, roodheid, warmte of koorts in de gaten.
- Registreer eventuele gewrichtsblessures, nieuwe fysieke activiteiten of veranderingen in het dieet.
Vragen om aan je arts te stellen
- Welke gewrichten zijn aangetast en hoe lang is de pijn al aanwezig?
- Is de gewrichtsstijfheid 's ochtends erger en hoe lang duurt het om de verstopping te deblokkeren?
- Heb je onlangs koorts, huiduitslag of letsel gehad?
Veelgestelde vragen
Artrose is een degeneratieve ziekte die wordt veroorzaakt door de mechanische slijtage van het gewrichtskraakbeen in de loop van de tijd, die doorgaans verergert met de leeftijd en het gebruik. Reumatoïde artritis is een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem per ongeluk de bekleding van de gewrichten aanvalt, waardoor chronische, symmetrische ontstekingen, zwellingen en urenlange ochtendstijfheid ontstaan.
Veel mensen melden meer pijn als de barometrische druk daalt (vaak vóór regen of sneeuw). Door een daling van de luchtdruk kunnen de weefsels rond de gewrichten uitzetten, waardoor er meer druk op de gewrichtszenuwen komt te staan en het ongemak erger wordt.
Gewrichtszwelling is een medisch noodgeval als het gepaard gaat met koorts en koude rillingen en het gewricht warm, rood en uiterst pijnlijk is. Dit zijn klassieke tekenen van septische artritis (een bacteriële infectie in het gewricht), die kraakbeen en botten snel kan vernietigen als ze niet onmiddellijk worden behandeld met intraveneuze antibiotica. Bij ernstige, plotselinge of zorgwekkende symptomen neem je contact op met de lokale spoedhulp. In Nederland en de Europese Unie is het alarmnummer 112. Ben je in een ander land, gebruik dan het lokale alarmnummer.
