İştahsızlık
Kronik veya uzun süreli iştahsızlık (tıbbi adıyla inatçı anoreksi), yemek yeme isteğinin haftalar veya aylar boyunca azalması veya kaybolmasıdır. Soğuk algınlığı gibi geçici durumlardaki iştah azalmasının aksine, kronik iştahsızlık altta yatan sistemik hastalıklar, ilaç yan etkileri veya duygusal durum değişiklikleriyle ilişkili olabilir. Zamanla yetersiz beslenmeye, kas kaybına ve bağışıklık sisteminin zayıflamasına yol açabileceğinden hekim değerlendirmesi önemlidir.
Bu rahatsızlık kendini nasıl gösterir:
İştahsızlık durumunda açlık hissi kaybolur, yemek düşüncesi veya kokusu ilgiyi uyandırmaz. Birkaç lokmadan sonra hızlıca doyma (erken doygunluk) hissi, tat almada değişiklik veya sevilen yemeklere karşı isteksizlik görülebilir. Zamanla kilo kaybı ve halsizlik eşlik eder.
Olası Sık Görülen Nedenler
Kronik Tıbbi Durumlar (örn. Böbrek veya Karaciğer Hastalıkları)
Böbrek veya karaciğer yetmezliği gibi durumlar kanda atık maddelerin birikmesine yol açarak beyindeki iştah merkezini baskılar.
İştahsızlık haftalarca sürüyorsa, vücutta şişlik (ödem), idrar değişiklikleri veya geçmeyen yorgunluk eşlik ediyorsa uygundur.
Böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, tam kan sayımı ve metabolik taramalar için hekiminize başvurun.
Psikolojik Durumlar
Uzun süreli depresyon, kronik anksiyete veya ciddi stres, açlık hormonlarını baskılayarak mide-bağırsak hareketlerini yavaşlatabilir.
İştahsızlığa keyifsizlik, halsizlik, hayattan zevk alamama ve uyku sorunları eşlik ediyorsa düşünülmelidir.
Ruh sağlığı uzmanlarından veya bir hekimden destek alarak depresyon ve anksiyete taraması yaptırın.
İlaç Yan Etkileri veya Kronik İltihaplanma
Bazı ilaçlar veya vücuttaki kronik otoimmün iltihabi süreçler, iştah merkezini doğrudan baskılayan sitokinlerin salınımına yol açabilir.
İştah kaybı yeni bir ilaca başladıktan sonra veya kronik bir hastalık seyrinde ortaya çıktıysa uygundur.
Kullandığınız ilaçları hekiminizle veya eczacınızla görüşün. Klinik kontrol olmadan reçeteli ilaçlarınızı kesmeyin.
Acil Durum Belirtileri (Kırmızı Bayraklar)
Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini fark ederseniz derhal en yakın acil servise başvurun veya 112 acil çağrı merkezini arayın:
- Bir ayda vücut ağırlığının %5'inden fazlasının istem dışı kaybedilmesi
- Aşırı halsizlik, kas erimesi veya ayakta durmakta zorlanma
- İştah kaybına sürekli kusma, şiddetli karın ağrısı veya ciltte sararma eşlik etmesi
- Açıklanamayan kronik hafif ateş veya gece terlemeleri
- Günlerce hiçbir katı gıda veya sıvı tüketememe
Kendi Kendine Takip ve Belirti İzleme
- Günlük olarak aldığınız kalori ve protein miktarını kaydedin.
- Kilonuzu her hafta aynı koşullarda ölçerek takip edin.
- Yemeğe başladıktan ne kadar süre sonra doyduğunuzu not edin.
- Kullandığınız tüm ilaçların ve gıda takviyelerinin listesini tutun.
