Keelpijn
Keelpijn, klinisch faryngitis genoemd, is pijn, ongemak of irritatie in de keel die vaak verergert bij het slikken. Het is een veel voorkomend symptoom, vooral tijdens het verkoudheids- en griepseizoen. De overgrote meerderheid van de keelpijn wordt veroorzaakt door virale infecties, zoals verkoudheid of griep, en verdwijnt spontaan met zelfbehandeling. Keelpijn kan echter ook worden veroorzaakt door bacteriële infecties (zoals keelontsteking), waarvoor een medische diagnose en behandeling met antibiotica nodig zijn om complicaties te voorkomen. Als je weet hoe je de belangrijkste waarschuwingssignalen kunt herkennen, kun je beslissen wanneer je naar een arts moet gaan.
Hoe het symptoom aanvoelt:
Een zere keel kan aanvoelen als een droog, ruw of branderig gevoel achter in de keel. Het veroorzaakt meestal pijn of ongemak dat aanzienlijk toeneemt als je voedsel, vloeistoffen of je eigen speeksel doorslikt. Je kunt zich gezwollen en gevoelige klieren (lymfeklieren) in je nek voelen en roodheid of zwelling achter in je keel opmerken. In gevallen van virale of bacteriële infecties kunnen de amandelen er gezwollen uitzien en witte of gele pusplakjes vertonen.
Mogelijke veelvoorkomende oorzaken
Virale keelpijn
Veel voorkomende ademhalingsvirussen, zoals virussen die verkoudheid, griep of mononucleosis veroorzaken, infecteren de bovenste luchtwegen en veroorzaken ontstekingen en pijn in het slijmvlies van de keel.
Het treedt op als de keelpijn zich geleidelijk ontwikkelt, mild tot matig is en gepaard gaat met typische verkoudheidssymptomen zoals een loopneus, hoesten, niezen of milde spierpijn.
Focus op rust, hydratatie, gorgelen met warm water en zout en honing. Raadpleeg een arts als de pijn langer dan een week aanhoudt of erger wordt.
Streptokokkenfaryngitis (bacterieel)
Een infectie van de keelholte en de amandelen veroorzaakt door de bacterie Streptococcus pyogenes, leidend tot een plotselinge ontsteking van de keel.
Het komt voor als je een plotselinge, ernstige keelpijn, koorts, pijnlijk slikken, gezwollen lymfeklieren in de nek en witte plaques op de amandelen heeft, zonder te hoesten.
Ga vandaag nog naar een dokter. Voor de diagnose is een snel strep-uitstrijkje vereist. Strep-bacteriën vereisen antibiotica op recept.
Tonsillitis
Ontsteking van de amandelen, die kan worden veroorzaakt door virale of bacteriële infecties, wat kan leiden tot zwelling en pijn in de keel.
Het komt voor als de amandelen gezwollen en rood lijken, zichtbare witte of gele plaques hebben en slikken of spreken erg pijnlijk is.
Neem vandaag nog contact op met een huisarts of dienst voor continuïteit van zorg om te controleren op een mogelijke bacteriële oorzaak.
Alarmsignalen voor noodgevallen
Als je een of meer van de volgende alarmsignalen ervaart, neem dan onmiddellijk contact op met de hulpdiensten of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp:
- Moeilijkheden met ademhalen, snelle ademhaling of onvermogen om je eigen speeksel door te slikken (kwijlen/kwijlen)
- Keelpijn met onvermogen om de mond volledig te openen (trismus)
- Ernstige keelpijn met plaatselijke zwelling aan één kant van de amandelen, waardoor de huig zijwaarts wordt gedrukt (vermoedelijk een peritonsillair abces)
- Keelpijn gepaard met hoge koorts en nekstijfheid
- Keelpijn die een hoogfrequent piepend geluid veroorzaakt tijdens het inademen (stridor)
Tips voor zelfcontrole en observatie
- Let op of je hoest of een loopneus heeft (waardoor een verkoudheidsvirus veel waarschijnlijker is).
- Controleer je temperatuur twee keer per dag met een digitale thermometer.
- Gebruik een zaklamp om de achterkant van je keel in de spiegel te controleren op witte plaques, zwelling van de amandelen of afwijking van de huig.
- Houd je vochtinname in de gaten en merk op of het doorslikken van vloeistoffen steeds moeilijker wordt.
Vragen om aan je arts te stellen
- Is je keelpijn plotseling ontstaan en heb je last van hoesten of een loopneus?
- Heb je moeite met ademhalen of het doorslikken van vloeistoffen of speeksel?
- Heb je koorts of gezwollen, pijnlijke klieren in je nek?
Veelgestelde vragen
Virale keelpijn ontwikkelt zich doorgaans geleidelijk en gaat gepaard met verkoudheidssymptomen zoals hoesten, loopneus of heesheid. Streptokokken (bacteriële) faryngitis begint meestal plotseling en veroorzaakt ernstige keelpijn, koorts, gezwollen lymfeklieren in de nek en plaques op de amandelen, maar veroorzaakt doorgaans geen hoest. Voor de zekerheid is een wattenstaafje nodig.
Witte plaques op de amandelen vertegenwoordigen puszakjes, gevormd door witte bloedcellen die een infectie bestrijden. Dit is een veel voorkomend teken van folliculaire tonsillitis, streptokokkenfaryngitis of mononucleosis en moet door een zorgverlener worden beoordeeld.
Ja. Gorgelen met zout water is een effectief huismiddeltje. Zout onttrekt vocht aan ontstoken keelweefsel, waardoor zwelling wordt verminderd, slijm dunner wordt en irriterende stoffen of ziekteverwekkers worden weggespoeld, waardoor de pijn tijdelijk wordt verlicht. Bij ernstige, plotselinge of zorgwekkende symptomen neem je contact op met de lokale spoedhulp. In Nederland en de Europese Unie is het alarmnummer 112. Ben je in een ander land, gebruik dan het lokale alarmnummer.
